یکشنبه, ۲۷ مرداد ۱۳۹۸

جنگ اقتصادی نمی تواند فرماندهی واحد داشته باشد!

jang

دکتر روحانی هفته گذشته 14 اسفندماه، از تقاضای فرماندهی جنگ اقتصادی در اردیبهشت ماه 97، طی گفتاری محرمانه با رهبری سخن به میان آورد. دکتر روحانی گرچه آشکار نساخت این فرماندهی به ایشان تفویض شده یا خیر و اینکه ابعاد و اختیارات این سمت برای ایشان تا چه حدی هست یا خواهد بود و دامنه شمول این فرماندهی تا کجاست، که احتمالا خود دکتر روحانی در آینده توضیح خواهند داد، اما باید گفت جنگ اقتصادی راه اندازی شده توسط افراطیون کاخ سفید با آنچه که اقتصاد جنگی نامیده می شود و ما آن را در 8 سال جنگ تحمیلی آزمودیم ماهیتا متفاوت است و با سامانه و شیوه فرماندهی نظامی اداره نمی شود.

اصولا ماهیت اقتصاد، نظامی و دستوری نیست که نیازی به فرماندهی واحد داشته باشد. در سال هایی که حتی روزنامه ها و نشریات سیاسی و اقتصادی شناخته شده به مفاهیمی چون جنگ اقتصادی پردامنه و تمایز آن با اقتصاد جنگی اشاره ای تحلیلی و جدی نداشته اند، در سرمقاله شماره 129 مجله دامپروران در مهرماه 1391 با عنوان "تولیدات کشاورزی در میان جنگ اقتصادی و اقتصاد جنگی!" که متن مقاله و لینک دسترسی آن در ذیل همین نگاشته عینا آمده است، به تمایز میان این دو اقتصاد به صورت مشروح اشاره کرده ایم.

گفته بودیم: "این دو به واقع انواعی از جنگ هستند،اما ماهیت و شیوه کار متفاوت دارند؛ اکنون نیز می گوییم در جنگ جبهه ای، طیف وسیعی از طبقات اجتماعی مختلف از بالا تا پائین با نگرش های متفاوت به ویژه میان اقشار متوسط و پائین در آن شرکت می کنند و حضور دارند و طبعا اقتصاد جنگی تمامی قوا را برای تامین نیاز غذایی و جیره سربازی نیروهای در خط از یک سو و تامین تسلیحات لازم از هرکجای دنیا و تحت هر شرایطی برای مقابله نظامی با دشمن از سوی دیگر اختصاص می دهد."

ه عبارتی ویژگی بارز اقتصاد جنگی غالبا نظامی است و فرماندهی واحد و متمرکز که بتواند جبهه های عمده در خط را در تعادلی خلاق اداره و هماهنگ سازد و به واقع حرف آخر را استراتژین های نظامی می زنند. اقتصاد جنگی، خود، ابزاری برای تامین نیازهای جنگ است اما جنگ اقتصادی ماهیتی کاملا متفاوت دارد. توده وسیع مردم در خط مقدم آن نیستند گرچه در صحنه اجتماع ایفای نقش می کنند، جبهه اصلی جنگ اقتصادی مرکب از اقتصاددان های بی طرف علمی و نه الزاما سیاست مداران خطی و جناحی خواهند بود و نیاز به فرماندهی واحد ندارند، این اشتباه ناشی از نوع تفکر منبعث از اقتصاد جنگی است که فرمانده واحد و متمرکز می خواهد، جنگ اقتصادی را استراتژیست های اقتصادی در یک اتاق فکر واقعی، نه دروغین و با ترکیب اعضای مناسباتی هدایت می کنند و دولت ها در چنین شرایطی که خود جزئی از مسئله هستند می بایست از صاحب نظران اقتصادی تبعیت کنند. به عبارتی، فرمانده جنگ اقتصادی، برنامه منعطف با قابلیت تغییر پذیری و لازم الاجرا برای کلیه قوا و نهادهای مختلف در لایه های زیرین و فوقانی قدرت از یکسو و مشارکت و همسوئی فعالان بزرگ اقتصادی در بخش خصوصی از سوی دیگر که خارج از دستورات نظامی یا فرماندهی واحد به مقابله با تاکتیک ها و استراتژی های اقتصادی دشمن برمی خیزند.

جنگ اقتصادی یعنی کنار گذاشتن تمامی سیاست های اقتصادی و برنامه های مدون و متعارف حال و گذشته و ارائه ساختاری موقت برای مقاومت و خنثی کردن راهبردهای اقتصادی "طرف مقابله جو"؛ به عبارت ساده تر، در جبهه ای که تحقق و پیشبرد اهداف نظامی مدنظر است و فرماندهی نظامی متمرکز می خواهد و اقتصاد در خدمت فرماندهی جنگ است، اقتصاد دستوری و دولتی خواهد بود، اما جنگ اقتصادی کاملا متمایز است، فرماندهی واحد نمی خواهد، دستوری نیست، شگردهای متنوع و مختلف دارد و جبهه هایی از آن در صحنه جهانی و بین المللی بروز می کند، همانند ورود به پیمان FATF یا همان پالرمو که روزنه ای در برابر "دشمن سازمانده جنگ اقتصادی" به شمار می رود و جای بحث و مجادله ندارد که آمریکا می خواهد همین روزنه را نیز، به خاطر جلوگیری از هرگونه دسترسی کشورمان به منابع مالی و ارزی خود ببندد.

برای اینکه تکرار و اطاله کلام نباشد، مقاله ای که در مهرماه 1391، یعنی بیش از 6 سال پیش به صورت سرمقاله نوشته ایم را برای اطلاع عموم به میان آوردیم که بگوییم این بحث جنگ اقتصادی، متاخر نیست، از قبل هم مورد مداقه قرار گرفته است ولی دولت توجه نکرده و راهبردی برای آن در نظر نگرفته است حال که در مخمصه قرار می گیرد به فکر راه حل و فرماندهی می افتد!

آشکارا بگویم که به رغم مذاکرات موسوم به برجام به عنوان یک دستاورد دیپلماسی دولت روحانی، گرچه توسط ترامپ چپه شده، حتما می بایست تدابیری از همان سال 91 به عنوان آلترناتیو یا راه چاره برای جنگ اقتصادی که در مقاله فوق الذکر به صراحت به آن اشاره شده، توسط سیاست مداران و اقتصاددان های حقوق بگیر دولت اتخاذ شود.

منصور انصاری

16/12/97

پیش از این در سرمقاله شماره 129 مجله دامپروران (صنایع زیرساخت های کشاورزی فعلی)، در مهرماه 1391 با عنوان "تولیدات کشاورزی در میان جنگ اقتصادی و اقتصاد جنگی!" که با لینک http://www.sabznn.ir/images/pdf/Binder129.pdf قابل مشاهده است، پیرامون این موضوع به خوبی و با شرح و بسط نوشته بودیم.

تمامی حقوق مادی معنوی سایت محفوظ است .

طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت